ikona pliku doc

Tryb rozkazujący w języku polskim notatki

Co to jest tryb rozkazujący, wiadomości ogólne. Polski dla cudzoziemców, poziom średnio zaawansowany, cz. 5.


  438 osób zadowolonych z pobrania
ocena: 4.0, 438
Poniżej zobaczysz niesformatowany początek pliku. Cały plik zajmuje 22,50 kB.


Tryb rozkazujący wyraża rozkaz, życzenie, apel itp. i ma szersze zastosowanie niż np. w łacinie czy grece. Ten jego szerszy zakres znaczeniowy można wyjaśnić tym, że w trakcie rozwoju języka wchłonął w siebie dawny tryb życzący (optativus), od którego zresztą wywodzą się jego proste formy. Istnieje tak w aspekcie niedokonanym, jak i dokonanym. Forma twierdząca (nakaz) wyrażana jest zwykle w aspekcie dokonanym, gdyż rozkazy dotyczą głównie kompletnego wykonania czynności, np. zrób to. Natomiast forma przecząca (zakaz) częściej używana jest w aspekcie niedokonanym, gdyż zabrania się zazwyczaj także wykonywania czynności, nie tylko jej ukończenia, np. nie rób tego. Aspektu niedokonanego w formie twierdzącej używa się dla ponaglenia, np. rób to. Forma taka może być niekiedy uznana nawet za obraźliwą.
Obok form prostych dla 2 os. l. poj. oraz 1 i 2 os. l. mn. istnieją formy opisowe dla pozostałych osób złożone z form czasu teraźniejszego (lub przyszłego dokonanego) trybu oznajmującego poprzedzonych partykułą niech (por. ang. let: niech będzie = let it be). W dawnym języku istniała też prosta forma dla 3 os. l. poj., identyczna z formą 2 osoby. Do dziś spotyka się ją w tekstach modlitw (bądź wola Twoja = niech będzie wola Twoja), niekiedy także w potocznych wyrażeniach typu siedź pan spokojnie.
W wypowiedziach oficjalnych używa się konstrukcji proszę + bezokolicznik, np. proszę to zrobić. Wbrew pozorom, forma taka ma znaczenie bardzo kategoryczne. Jeszcze bardziej urzędową (łagodniejszą, lecz zupełnie nieużywaną potocznie) formą jest zwrot nieosobowy uprasza się + bezokolicznik lub uprasza się o + biernik rzeczownika odsłownego, np. uprasza się nie palić, uprasza się pasażerów o przejście na peron drugi.
To tylko początek pliku. Cały plik zajmuje 22,50 kB. Pobierz całą treść w pliku.

Podziel się

Komentarze (0)

Czy wiesz, że...

... dajemy Ci 100% gwarancję satysfakcji. Jeśli nie będziesz zadowolony z materiałów zwrócimy Ci pieniądze za SMS!