ikona pliku docx

Streszczenie: Tarkowski "Jąkanie' notatki

Streszczenie książki o jąkaniu prof. Zbigniewa Tarkowskiego.


ocena: 4.0, 0
Poniżej zobaczysz niesformatowany początek pliku. Cały plik zajmuje 29.35 kB.


Dec Izabela

Grupa studencka nr 4

Kierunek: pielęgniarstwo II°, I rok

Streszczenie książki prof. dr hab. Zbigniewa Tarkowskiego pt. „ Jąkanie. Księga pytań i odpowiedzi”

Rozdział I „Istota jąkania”

Balbuties z języka łacińskiego oznacza jąkanie. Balbutologia, która jest jednym z działów patologii mowy to specjalizacja, która nie zajmuje się tylko i wyłącznie jąkaniem, ale także mutyzmem, tachylalią, bradylalią oraz mową bezładną.

Poza definicją pojawiły się tu objawy niepłynnego mówienia, m.in.: powtarzanie głosek, sylab słów, kombinacji wyrazów; przeciąganie samogłosek i spółgłosek; blokowanie, oznaczające niemożność wykonywania ciągu fonicznego; pauzowanie, zwane momentami ciszy; embolofazje, czyli wtrącanie nieznaczących słów czy dźwięków; oraz rewizje, czyli poprawki.

Do objawów niepłynnego mówienia można zaliczyć wcześniej wspomniane: tachylalię, czyli zbyt szybkie mówienie; bradylalię, czyli zbyt wolne mówienie oraz mówienie nierytmiczne, łączące w sobie elementy zbyt szybkiego i zbyt wolnego wypowiadania się.

Wskaźnikami niepłynnego mówienia są: typ przeważających symptomów niepłynnego mówienia, częstotliwość niepłynności mówienia, umiejscowienie objawów niepłynnego mówienia, długość odcinków tej niepłynności oraz stosunek objawów niepłynności wewnątrzwyrazowej do zewnątrzwyrazowej. Każdemu zdarza się niepłynne mówienie. Do takich sytuacji dochodzi, kiedy jesteśmy zmęczeni lub zdenerwowani.

Pewną trudność sprawia rozróżnienie niepłynności mówienia i jąkania wczesnodziecięcego. Tym bardziej, że pojawia się niespodziewanie i równie niespodziewanie może ustąpić. Bardzo istotna jest zatem wczesna diagnoza, gdyż niepłynność zwykła może zamienić się w patologiczną, czyli jąkanie, któremu towarzyszy napięcie mięśniowe.

Wart wspomnieć, że jąkanie ma tak naprawdę bardzo skomplikowaną strukturę, która w książce została czytelnie przedstawiona na schemacie. Zalicza się tutaj czynniki lingwistyczne, psychologiczne, społeczne i biologiczne, jako te najważniejsze, gdyż lista składników wg autora jest znacznie dłuższa.

W mechanizmie powstania zaburzenia mowy, jakim jest jąkanie, autor przedstawia teorię trójczynnikową, która mówi, że muszą zadziałać dokładnie 3 czynniki, które biorą udział w rozwoju jąkania: predysponujące, wyzwalające i utrwalające.

W miejscu, gdzie zostały opisane czynniki predysponujące pojawia się kolejny podział niepłynnego mówienia na organiczne i czynnościowe, mające charakter biologiczny.

Zatem rzeczywiste jąkanie ma miejsce wtedy, kiedy dochodzi do połączenia 3 wyżej wymienionych czynników, nie wskazując, który z nich odgrywa najważniejszą rolę.

Innym zagadnieniem tego rozdziału są reakcje na niepłynność mówienia, w których skład wchodzą: reakcje indywidualne pozytywne poznawcze, społeczne negatywne behawioralne, emocjonalne i fizjologiczne.

Ważna w powstaniu i rozwoju jąkania jest logofobia, czyli strach przed mówieniem. Jest ona rodzajem lęku komunikacyjnego pojawiającego się około 5 r.ż. Często jest tak, że w rozwoju niepłynności mówienia reakcje społeczne poprzedzają reakcje indywidualne.

Wszystkie reakcje mogą ulegać zmianom. Dlatego też teoria jąkania, która nie wyjaśnia fenomenu zmienności jest co najmniej nieprzydatna.

„Dlaczego jąkanie przypomina alergię na ludzi?” pyta autor. I jednocześnie odpowiada, że „Jąkanie i alergia są zastanawiająco do siebie podobne. Ich istotą jest samoobrona przed czymś/kimś, przed czym/kim wcale nie trzeba się bronić.” W takiej sytuacji ludzie przejmują rolę alergenów.

Jąkający chętniej podejmują rozmowę z osobami, które wzbudzają czułość i chęć zbliżenia. Dlatego jąkanie nie jest problemem tylko nadawcy, ale i odbiorcy. O rozmiarach przeszkód we wzajemnym porozumiewaniu się świadczą: frekwencja objawów niepłynnego mówienia, ich rodzaj, czas trwania odcinków niepłynności, lokalizacja i nasilenie współruchów, zrozumiałość wypowiedzi, poziom samooceny, nasilenie logofobii oraz postawa wobec komunikacji.

Do chwili obecnej nie zostało rozstrzygnięte, czy jąkanie jest jednostką chorobową, zaburzeniem, czy wadą. W wymiarze zaburzenia traktuje się je jako zaburzenie somatopsychiczne, gdzie przeważają czynniki biologiczne lub zaburzenie psychosomatyczne, gdzie ważniejszymi czynnikami są te, które mają charakter psychologiczny.

Temat tabu i związanego z tym jąkania jest niezwykle ważny, gdyż osoby, które cierpią na jąkanie, zwykle pozostają z tym sami, bez odpowiedniej pomocy. Postawy innych ludzi są na ogół stereotypowe i zazwyczaj bardziej negatywne, niż pozytywne, co dodatkowo pogarsza sytuację jąkających się. Wyróżnia się dwa stereotypy: A i B, które współzawodniczą ze sobą w społecznej świadomości. Poza zmianą powszechnego myślenia istotna jest zmiana postaw specjalistów, pacjentów i ich otoczenia.  Kierunek tych zmian został bardziej szczegółowo przedstawiony w książce, adekwatnie do każdej z trzech podanych grup.

Rozdział II „Jąkanie w różnych okresach życia”

Rozdział ten odnosi się do drogi rozwoju jąkania oraz jego wizerunków, indywidualnych dla każdego jąkającego się. Zostały opisane problemy jąkających się, będących w różnym wieku. Na przykład problem jąkania w dorosłości obrazuje, że jąkanie wzmacnia się w sytuacjach związanych ze stresem, napięciem, zagubieniem i strachem. Każda z przedstawionych osób inaczej sobie z tym radziła m.in. poprzez śpiew czy mówienie do samego siebie. Okazywane współczucie traktowane jest nierzadko jako coś upokarzającego, wskazującego na pewną słabość.

W licznych przykładach i eksperymentach autora formułuje wiele stwierdzeń. Jednym nich jest to, że jąkający powinni z zamysłem i celowo się jąkać, aby uniknąć jąkania w innych sytuacjach. Kolejnym natomiast, że zaburzenia płynności mówienia u dzieci mogą być odreagowaniem na zbyt małe zainteresowanie rodzica czy rodziców. Także wstyd i odgrodzenie jąkających się wzmacnia jąkanie. Nie sposób też nie wspomnieć, że „Jąkanie to choroba poczucia winy”. Z jednej z opisanych sytuacji wynika także, że jąkający się powinni być akceptowani, ale ich zaburzenie już nie.

Zakończenie rozdziału to skłonienie Czytelnika do osobistych refleksji na temat podanych sytuacji i listów, ale i podanie dwóch prognoz w dwojakim wymiarze: optymistycznym i pesymistycznym.

Rozdział III „Diagnoza osoby jąkającej się”

Początek rozdziału to podział diagnozy na dwa rodzaje: naukową, dotyczącą poznania,  i praktyczną, której celem jest interwencja, a „działanie postdiagnostyczne weryfikuje trafność oceny”.

Nie trzeba wspominać, że trafna diagnoza jest niezbędna i praktycznie najważniejsza w skutecznej terapii. W procesie tym, jakim jest diagnozowanie pozycje naukowca i praktyka są różne ze względu na pełnione role społeczne i zawodowe, a dobry naukowiec nie musi być dobrym praktykiem i odwrotnie. Podobne role pełni obiekt diagnozy, gdzie w sytuacji diagnozy naukowej będzie on ba...

To tylko początek pliku. Cały plik zajmuje 29.35 kB. Pobierz całą treść w pliku.

Podziel się

Komentarze (0)

Czy wiesz, że...

... dajemy Ci 100% gwarancję satysfakcji. Jeśli nie będziesz zadowolony z materiałów zwrócimy Ci pieniądze za SMS!