ikona pliku docx

Średniowiecze w literaturze 1 klasa liceum notatki

Opisane sa tu najważniejsze utwory i ich autorzy tworzący w średniowieczu. Zawarta jest tu wielka powtórka przed obszernym sprawdzianem. POLECAM:)


  175 osób zadowolonych z pobrania
ocena: 4.0, 175
Poniżej zobaczysz niesformatowany początek pliku. Cały plik zajmuje 29.02 kB.


Bogurodzica- najstarsza ze znanych polskich pieśni religijnych oraz najstarszy znany polski utwór poetycki. Pierwszy zachowany odpis pochodzi z początków XV wieku. Pieśń jest znacznie wcześniejsza. Utwór prawdopodobnie powstał w pierwszej połowie XIII wieku. W XIII stuleciu Bogurodzicę śpiewano. Występuje tu podobieństwo budowy całych zdań i ich członów, podkreślane przez rymy zewnętrzne i wewnętrzne. Mówiący zwraca się do Marii z prośbą o pośrednictwo, i do Chrystusa- z prośbą o wysłuchanie modlitw za wstawiennictwem świętego Jana Chrzciciela. Bogurodzica jest modlitwą-prośbą, skierowaną do Chrystusa. Nadawcą Bogurodzicy jako wiersza jest autor. Odbiorcą ten, kto go czyta. Nadawcę i odbiorcę dzieli dystans przestrzenny i czasowy. Nadawcą Bogurodzicy jako modlitwy jest każdy zwracający się do Boga. Ostatecznym adresatem modlitwy jest Chrystus, a adresatką-pośredniczką Matka Boża.

Cechy wiersza średniowiecznego w Bogurodzicy:

-asylabiczny,

-wiersz zdaniowy,

-wiersz intonacyjno-zdaniowy,

-występuje średniówka(wyznacza przedział intonacji),

-wiersz meliczny (przeznaczony do śpiewania),

-wiersz rymowy,

-występują rymy końcowe,

-rymy wewnętrzne(świadczą o niezwykłym talencie autora),

-Deesis występują trzy osoby.

Archaizmy w Bogurodzicy:

  1.  Leksykalne (wyrazy przestarzałe bądź wyszły z użycia): Gospodzina,
  2.  Fonetyczne(inna wymowa np. gwary) Krzciciel- Chrzciciel,
  3.  Fleksyjne(zmiany w odmianie) samy-same, czyst-czysty,
  4.  Składniowe(inwersja, czasowniki są często na końcu)

LINGUA VULGARIS- język narodowy

Przyjęcie przez Polskę chrztu (966r):

  1.  Pozytywne: wzmocniło tendencje unifikacyjne, Kościół rozwijał działalność duszpasterską i misyjną na nowych terenach.
  2.  Negatywne: łacina językiem urzędowym.

Epokę piśmiennictwa otworzył rok 1136, w którym papież Innocenty II wysłał do arcybiskupa gnieźnieńskiego Jakuba bullę. Bulla gnieźnieńska została spisana po łacinie, zawiera ponad 400 polskich nazw miejscowych i osobowych. Z XIII wieku pochodzą pierwsze zapisy całych zdań w języku polskim. „DAJ, AĆ JA POBRUSZĘ, A TY POCZYWAJ”- zanotowane w Księdze henrykowskiej, czyli księdze fundacyjnej klasztoru w Henrykowie pod Wrocławiem.

Roczniki powstały w drugiej połowie XV wieku, jednak zdania pochodzą z okresu wcześniejszego- zostały wypowiedziane podczas bitwy z Tatarami w 1241 roku pod Legnicą.

Roty sądowe- zachowane przekazy mowy potocznej z okresu średniowiecza.

Najstarszym zachowanym zbiorem kazań są Kazania świętokrzyskie. Nadano im taką nazwę, ponieważ pocięty na paski rękopis tego tekstu został odkryty w XIX wieku przez Aleksandra Brücknera w oprawie starego kodeksu, pochodzącego z klasztoru Świętego Krzyża na Łysej Górze. Same kazania powstały prawdopodobnie w XIII wieku w północnej Małopolsce. Pisane artystyczną prozą rytmiczną.

Hagiografia- żywotopisarstwo, spisywanie żywotów świętych. Miały przedstawić wiernym wzór godny do naśladowania,. Opowiadały o wyznawcach i męczennikach, którzy swoje Zycie podporządkowywali zasadom chrześcijańskiej wiary. Źródłem dla hagiografii były najpierw tzw. Acta Martyrum (Akta męczenników), zawierające sprawozdania z rzymskich procesów i egzekucji pierwszych męczenników za wiarę, później- biografie świętych spisywane przez zakonników w klasztorach.

Schemat hagiograficzny:

  1.  Święty Aleksy rodzi się w wyjątkowej rodzinie.
  2.  Wyrzeczenie się bogactwa, żony, chwiały i zaszczytów. (Dobrowolnie)
  3.  Cuda pojawiające się za życia i w momencie śmierci (w tym uzdrowienie), aby potwierdzić świętość tej osoby.
  4.  Nagroda za dobre życie.

To wszystko ma nam ukazać wzór, ideał człowieka, który każdy powinien wypełniać (wzór do naśladowania).

Św. Aleksy- asceta, dobrowolnie wyrzeka się wszystkich przyjemności w życiu doczesnym.

Polska Legenda o św. Aleksym- zachowana jest w niej fabuła;  opisana jest przez żonę. Historia różni się od „Legendy o św. Aleksym”, gdyż występuje inna perspektywa, opisane jest jej życie, żal, cierpienie, tęsknota za mężem.

Cechy historiografii średniowiecznej:

  1.  Łączy legendy z faktami, na tym samym poziomie.
  2.  Historia władców.
  3.  Nie są zamieszczone daty.
  4.  Posługuje się datacja względną.
  5.  Idealizowanie (np. Polski).

Władca średniowieczny:

  1.  Idealizowany- zwraca się uwagę na pobożność.
  2.  Pomazaniec Boży jest to człowiek mądry, wyjątkowy, sprawiedliwy, odważny.

„Pieśń o Rolandzie”(francuska), „Pieśń o Cydzie”(Hiszpańska), „Pieśń o Nibelungach”(Niemiecka)

Francuską „Pieśń o Rolandzie” znamy z XII-wiecznego rękopisu z Oksfordu. Autor- Turold. Do XII wieku- ustna, śpiewana przez żonglerów. Twórcami chanson de geste- „Pieśni historycznych” byli nieznani z imienia trubadurzy. Od XII pieśń rozeszła się po całej Europie. Historia Rolanda przedstawiała ideał średniowiecznego rycerza, dla którego honor i wiara były wartościami najważniejszymi. Roland jako:

-rycerz- odważny, gotowy na śmierć, honorowy, okrutny, tępi pogan, twardy.

-chrześcijanin- pogardliwy sposób do innowierców, wierny swojej religii.

Wizerunek śmierci:

-jako kobieta w locie, ze szponami zaciśniętymi na kosie i ze skr...

To tylko początek pliku. Cały plik zajmuje 29.02 kB. Pobierz całą treść w pliku.

Podziel się

Komentarze (0)

Czy wiesz, że...

... dajemy Ci 100% gwarancję satysfakcji. Jeśli nie będziesz zadowolony z materiałów zwrócimy Ci pieniądze za SMS!