ikona pliku docx

Kompetencje nauczyciela notatki


ocena: 4.0, 0
Poniżej zobaczysz niesformatowany początek pliku. Cały plik zajmuje 33.85 kB.


    Nauczyciel według W. Okonia to osoba, która jest wykwalifikowana do nauczania i wychowywania dzieci, młodzieży i dorosłych. Nauczyciel kształci, wychowuje, rozwija znajdujących się pod jego opieką uczniów (dzieci, młodzież, dorosłych). Efekt jego pracy zależy między innymi od uczniów, programu edukacji (tj. kształcenia i wychowania) oraz od jej zewnętrznych warunków, lecz przede wszystkim od samego nauczyciela.
W. Okoń, Słownik pedagogiczny, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1987, s. 76.

    Podobną definicję znajdziemy w Leksykonie Pedagogika. Tu nauczyciel to odpowiednio przygotowany specjalista do pracy dydaktyczno-wychowawczej w instytucjach oświatowo-publicznych i niepublicznych(przedszkolach, szkołach różnych typów, placówkach pozaszkolnych).
Leksykon Pedagogika, red. B. Milerski, B. Śliwerski, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2000, s. 131.

    Termin kompetencja pojawił się na gruncie psychologii i pedagogiki w latach 80. XX w. Uznano wówczas, że kompetencje są wynikiem uczenia się, a osoba kompetentna to taka, która jest dobrze przygotowana do wykonywania zawodu i gotowa do sprawnego działania.
Bartkowicz Z., Nauczyciel kompetentny w perspektywie deontologicznej:
teraźniejszość i przyszłość, Lublin 2007, s. 28-31.

    Kompetencje:
- wg. O. Henrego Jenkinsa to zdolność i gotowość do wykonywania zadań na określonym poziomie.
- wg. D. Fontany to wyuczalna umiejętność robienia rzeczy dobrze, sprawności niezbędne do radzenia sobie z problemami.
- wg M. Czerepniak - Walczak to szczególna właściwość wyrażająca się w demonstrowaniu na wyznaczonym przez społeczne standardy poziomie umiejętności adekwatnego zachowania się oraz przyjmowania na siebie odpowiedzialności za nie
- Najtrafniejszym opisem kompetencji wydaje się być jednak
definicja, według której kompetencja to harmonijna kompozycja wiedzy, sprawności,
rozumienia oraz pragnienia
M. Czerepniak - Walczak, Aspekty i źródła profesjonalnej refleksji nauczyciela, Toruń 1997, s. 87 – 88.

    M. Dudzikowa rozumie kompetencje, jako zdolność do czegoś uzależnioną od znajomości wchodzących w nią umiejętności i sprawności, jak i od przekonania o możliwości posługiwania się nimi.
M. Dudzikowa, Kompetencje autokreacyjne - możliwości ich nabywania w toku studiów pedagogicznych, .Edukacja. Studia, Badania. Innowacje 1993, nr 4.

    S. Dylak przedstawia kompleksowe pojęcie kompetencji, które definiuje, jako wielce złożoną dyspozycję, stanowiącą wypadkową wiedzy, umiejętności, postaw, motywacji, emocji, i wartościowania.
S. Dylak, Wizualizacja w kształceniu nauczycieli, Poznań 1995, s. 37.

    Obecnie coraz częściej mówi się o potrzebie rozwijania kompetencji kluczowych. Wiele rodzimych i międzynarodowych dokumentów i programów jest poświęconych kompetencjom kluczowym, definiowanym, jako zestaw umiejętności, wiedzy i postaw, które sprawiają, że osoba kompetentna jest w stanie sprostać zadaniom zawodowym i życiowym, jest do nich merytorycznie i metodycznie dobrze przygotowana oraz czuje się przekonana o zasadności i potrzebie ich wykorzystania,  jak też odpowiedzialna za rezultaty podejmowanych działań. 
    Obecnie w rozważaniach dotyczących kompetencji nauczyciela wyróżnia się trzy ich grupy:
1. kompetencje merytoryczne – dotyczące zagadnień nauczanego przedmiotu, nauczyciel jest ekspertem i doradcą przedmiotowym
2. kompetencje dydaktyczno-metodyczne – dotyczące warsztatu nauczyciela i ucznia, a więc metod i technik nauczania oraz uczenia się, zwłaszcza aktywizujących, projektowych i pracy grupowej, nauczyciel jest doradcą dydaktycznym
3. kompetencje wychowawcze – dotyczące różnych sposobów oddziaływania na uczniów, do których należą umiejętności komunikacyjne, rozwiązywania problemów danego wieku rozwojowego, nauczyciel jest doradcą wychowawczym i życiowym
M. Taraszkiewicz, Jak uczyć jeszcze lepiej! Szkoła pełna ludzi, Poznań 2001, s. 175.

    H. Kwiatkowska uważa, iż wśród kompetencji osobowościowych powinny się znaleźć: wrażliwość, otwartość na problemy jednostek i na problemy społeczne, nastawienie na porozumiewanie się (konstruktywny dialog) z innymi ludźmi, samokrytycyzm i nastawienie na własny rozwój, samoedukację, uznanie praw innych ludzi, szacunek dla podmiotowości innych i świadomość własnej podmiotowości.
Por. H. Kwiatkowska, Refleksja nad dniem dzisiejszym edukacji nauczycielskiej w kręgu teorii i praktyki kształcenia wielostronnego, Warszawa 1994, s. 25 – 26.

    H. Hamer natomiast w zakresie kompetencji psychologicznych, obok wiedzy o prawidłowościach rozwoju dzieci i młodzieży, wiedzy o osobowości, znaleźć się powinny umiejętności diagnozowania, prowadzenia negocjacji, rozwiązywania konfliktów itp.
H. Hamer, Klucz do efektywności nauczania, Warszawa 1994, s. 36.

    T. Lewowicki zauważył, iż pomiędzy kompetencjami osobowościowymi nauczyciela a kompetencjami psychologicznymi znajduje się ważny obszar, który
nazwać można odpornością na sytuacje społeczne, konflikty i problemy. Odporność ta powinna być kształtowana (oparta na stosownej wiedzy, umiejętności analizy sytuacji, sprawności dostrzegania i rozwiązywania problemów). Te kwestie są prawie całkowicie pomijane w obecnej edukacji nauczycielskiej.
T. Lewowicki, Dylematy aksjologii i teleologii społecznej (i edukacyjnej) a kompetencje zawodowe nauczycieli, [w:], M. Ochmański, Nowe koncepcje pedagogiczno-psychologicznego kształcenia nauczycieli w szkołach wyższych, Lublin 1993, s. 18.

    Kompetencje ogólno-pedagogiczne i metodyczne, obok wiedzy o prawidłowościach rozwoju i sposobach sprzyjania rozwojowi człowieka oraz wiedzy o koncepcjach edukacji i tym, co uznane zostanie za „kanon” wiedzy ogólno-pedagogicznej, powinny objąć między innymi umiejętność stawiania pytań o istotę zachowań wychowanków i przyczyny uwarunkowania tych zachowań a także umiejętność ewaluacji zadań, treści, metod, środków i form działań edukacyjnych, umiejętność tworzenia „mikrosystemów” kształcenia i wychowania, poznania uczniów i ich środowiska.
T. Lewowicki, Dylematy aksjologii i teleologii społecznej (i edukacyjnej) a kompetencje zawodowe nauczycieli, [w:], M. Ochmański, Nowe koncepcje pedagogiczno-psychologicznego kształcenia nauczycieli w szkołach wyższych, Lublin 1993, s. 18.

    Kompetencje komunikacyjne nauczyciela wyrażają się skutecznością zachowań językowych w sytuacjach dydaktyczno-wychowawczych. Należą do nich: podstawowa wiedza o komunikowaniu interpersonalnym, w szczególności umiejętność słuchania uczniów i empatycznego rozumienia intencji oraz treści ich wypowiedzi; myślenie dialogiczne i rozwijanie w uczniach tych zdolności; umiejętność
wykorzystania różnych technik dyskusyjnych oraz umiejętność komunikowania się
z uczniami; umiejętność wzbudzania wrażliwości językowej uczniów poprzez odsłanianie wartości dziedzictwa kulturowego i funkcji języka, jako narzędzia myślenia i porozumiewania się; umiejętność kierowania pracą uczniów do stopnia ich rozwoju i dojrzałości. Ważne jest również doskonalenie poprawności, czytelności i prostomyślności własnych zachowań językowych.
K. Dymek-Balcerek, Kompetencje pedagogiczne nauczyciela, [w:], F. Szlosek, Drogi i bezdroża kształcenia nauczycieli w Polsce, Radom 1995, s. 94.

    Kompetencje współdziałania manifestują się skutecznością zachowań
prospołecznych i sprawnością działań integracyjnych nauczycieli. Przejawiają je
pedagodzy, którzy rozumieją związki między postawą zawodową i własną charakterystyką osobowościową, preferowanym przez siebie stylem interakcyjnym i procesami społecznymi w szkole. Potrafią rozwiązywać sytuacje konfliktowe poprzez
negocjowanie i kompromis, wyzwalają i pożytkują inicjatywę szkolonych, doceniając
ich możliwości podmiotowe i ukierunkowując je na uczenie się we współpracy,
preferują komunikowanie uczuć nad komunikowaniem ocen, opracowują i wdrażają
autorskie koncepcje kształcenia integracyjnego oraz potrafią kształtować postawy
społeczne swoich uczniów.
    Nauczyciel, który legitymuje się kompetencjami kreatywnymi, wyróżnia się
innowacyjnością i niestandardowością działań. Posiada je wtedy, gdy zna swoistość
działania pedagogicznego, jako aktywność niestandardową i potrafi: uzasadnić preferencję czynności na rzecz stymulowania procesów rozwojowych uczniów (rozwój zainteresowań, umiejętność uczenia się) nad czynnościami nauczania; działać zgodnie z tą preferencją; wyzwalać kreatywność zachowań i samodzielność myślenia w procesach edukacyjnych; posłużyć się technikami badawczymi w rozpoznawaniu zjawisk pedagogicznych i tworzeniu wiedzy podmiotowej; myśleć krytycznie i stymulować rozwój tego rodzaju myślenia u uczniów; posłużyć się technikami twórczego rozwiązywania problemów.
    Kompetencje informatyczno-medialne wyrażają się w sprawnym korzystaniu z nowoczesnych źródeł informacji. Przejawia je nauczyciel, który zna język obcy, obsługę komputera oraz potrafi wykorzystać technologię informatyczną do wspomagania własnych i szkoleniowych procesów uczenia (np. umie korzystać
z bazy danych i sieci Internetu, tworzyć własne programy i pomoce edukacyjne).
Por. K. Denek, Aksjologiczne aspekty..., wyd. cyt.; tenże, O nowy kształt..., wyd. cyt.; M. Ochmański, Nowe koncepcje..., wyd. cyt.; Nauczyciele..., wyd. cyt. Szerzej w: Standardy wykształcenia zawodowego nauczycieli opracowane przez Zespół Przygotowania Pedagogicznego Nauczycieli Rady ds. Kształcenia Nauczycieli, przyjęte na posiedzeniu KNP PAN 28 listopada 1998 r. w Warszawie.

    Kompetencje moralne prezentuje nauczyc...
To tylko początek pliku. Cały plik zajmuje 33.85 kB. Pobierz całą treść w pliku.

Podziel się

Komentarze (0)

Czy wiesz, że...

... dajemy Ci 100% gwarancję satysfakcji. Jeśli nie będziesz zadowolony z materiałów zwrócimy Ci pieniądze za SMS!