ikona pliku pdf

Ironia w poezji notatki

Czym jest ironia? Jak funkcjonuje i funkcjonowała ironia w poezji na przestrzeni wieków? Materiały pomocnicze pochodzące z Cogito


  140 osób zadowolonych z pobrania
ocena: 4.0, 140
Poniżej zobaczysz niesformatowany początek pliku. Cały plik zajmuje 159.35 kB.


Prezentacje maturalne

Ucz się z

Ironia w poezji przedstaw efekty uzyskiwane przez poetów za pomocą ironii.

Przykłady zastosowania ironii można znaleźć w literaturze bez większego trudu to zabieg chętnie stosowany przez pisarzy. Powyższy temat zawiera jednak kilka haczyków. • Po pierwsze, odnosi się jedynie do poezji. • Po drugie, istotą polecenia jest nie tyle wskazanie przykładów ironii, co określenie jej funkcji, pokazanie efektów, jakie uzyskują autorzy za jej pomocą. Przygotowywanie prezentacji wymaga więc analizy konkretnych utworów poetyckich lub ich fragmentów.

Zwróć uwagę na to, że…

temat nie wymaga przywoływania przykładów z różnych epok. Dobór materiału zależy wyłącznie od Ciebie możesz na przykład skupić się na utworach dwóch poetów, których szczególnie lubisz, czy na jednej konkretnej epoce (proponowany przykładowy plan prezentacji dotyczy tylko poezji współczesnej). Uwaga! Przygotuj się na to, że jedno z pytań komisji może wówczas dotyczyć takiego, a nie innego wyboru przykładów.

Inne możliwe sformułowania tematu

• Przejawy i funkcje ironii we współczesnych tekstach publicystycznych. (Ironia nie musi dotyczyć tylko literatury!) • Komizm słowny i sposoby jego realizacji w wybranych utworach różnych epok. (Ironia będzie ważnym składnikiem prezentacji dotyczących humoru, satyry, karykatury literackiej itp.) • Wpływ słownictwa wartościującego na obraz świata w dziele literackim. (Tu też trzeba byłoby wspomnieć o ironiczności wyrażającej emocje autora.)

Bibliografia przedmiotu

• Cleanth Brooks, Ironia jako zasada struktury poetyckiej[w:] Współczesna teoria badań literackich za granicą. Ciekawa praca, której autor koncentruje się na przenośnych sensach w języku poezji. Dla Brooksa podstawą ironii jest konfrontowanie różnych ocen i punktów widzenia rzecz typowa dla poezji, w której słowo jest w szczególny sposób związane z kontekstem. • Michał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński, Słownik terminów literackich. Podstawowe źródło wiedzy o problemach z zakresu teorii literatury. Znajdziesz tu nie tylko definicję ironii, ale też przykłady, związki z innymi zjawiskami czy podpowiedzi bibliograficzne. • Piotr Łaguna, Ironia jako postawa i jako wyraz (z zagadnień teoretycznych ironii) • Szkolny słownik wiedzy o literaturze. Pojęcia problemy koncepcje. Pod red. Romualda Cudaka i Marka Pytasza.

PREZENTACJA

Strategie wstępu

Możliwość 1. Zacznij od zdefiniowania pojęcia ironii.

Ironia jest to sprzeczność między dosłownym znaczeniem (sformułowania lub całego utworu) a jego znaczeniem właściwym, które nie zostało wyrażone wprost. Pokaż, że ironia jest formą gry z czytelnikiem. Wprowadź w istotę polecenia: zapowiedz różne efekty uzyskiwane przez poetów stosujących ironię.

Możliwość 2. Wyeksponuj konteksty pozaliterackie.

Także w tym przypadku zacznij od definicji pojęcia. Zauważ, że postawa ironiczna jest wynikiem określonego sposobu postrzegania rzeczywistości (widoczna u poety potrzeba odkrywania sprzeczności, skłonność do polemik). Pokaż związek ironii w poezji z kształtem rzeczywistości (świat pełen napięć, taki, przed którym człowiek musi si ę jakoś bronić). Wniosek: efekty uzyskiwane przez poetę wiążą się ściśle z przyczynami zastosowania ironii w utworze literackim.

1


Prezentacje maturalne

Strategie rozwinięcia

Możliwość 1. Rozważ pytanie, jakie efekty może dać zastosowanie ironii.

Śmiech Ironia jest często środkiem służącym celom satyrycznym: to przejaw drwiny, szyderstwa, sposób zakpienia z ludzkich zachowań itp. Efektem jej zastosowania jest śmiech, wynikający na przykład z zaskoczenia czytelnika, zauważenia przez niego absurdu czy sprzeczności (między prawdą o zjawisku a jego interpretacją, zjawiskiem a stylem zastosowanym do jego przedstawienia itp.). Ironia ujawnia się np. w sposobie kreowania postaci (w poezji może się przecież pojawiać bohater liryczny). Przykłady takiego wykorzystania ironii można łatwo znaleźć w tekstach kabaretowych. Przykład: Tadeusz Boy-Żeleński, Słówka. Dystans Ironia to dobry sposób podkreślenia stosunku poety do tego, o czym mówi. Zastosowanie jej sugeruje dystans, nieangażowanie się, łączy się również z poczuciem wyższości wobec przedstawianego zjawiska. W ten sposób autor wyraża nieufność wobec świata pełnego sprzeczności. Jeśli ten świat jest postrzegany jako zagrożenie, postawa ironiczna może być drogą obrony śmiech sprawia, że przestajemy się czegoś bać. Poprzez ironię poeci często podają w wątpliwość myślowe dogmaty podważają wszelkie „prawdy objawione”. Często towarzyszy to (tak jak u Herberta czy Szymborskiej) przeświadczeniu o niemożności poznania świata. Zastosowanie ironii pozwala twórcom pokazać własne spojrzenie na jakiś problem, choć często czytelnik musi się tych poglądów domyślić, bo nie są wyrażane wprost. Przykłady: • Sto pociech Wisławy Szymborskiej ironię widać np. w powtarzającym się „patrzcie go” czy kończącym wiersz „Istny człowiek”. Co wyraża wiersz? Dystans wobec ludzkiego przeświadczenia o własnej wyjątkowości. • Święty Szymon Słupnik Stanisława Grochowiaka ironiczną wymowę ma połączenie podniosłego sformułowania „Powołał go Pan” z przyziemnym „na słup”. Poeta dystansuje się w ten sposób wobec średniowiecznej ascezy jako drogi do świętości.

Ucz się z

Bibliografia podmiotu

• Ignacy Krasicki, Monachomachia, Wstęp do bajek, satyry (np. Do króla) autor używa ironii w wyrazistych charakterystykach postaci, a także dla wyrażenia swojego dystansu wobec rzeczywistości (sceptycznie podchodzi do możliwości naprawy świata) • Cyprian Kamil Norwid (np. Nerwy, Szczęście) poprzez ironię poeta dystansuje się wobec nowego świata kapitalizmu, podkreśla rozdźwięk między artystą a społeczeństwem • Konstanty Ildefons Gałczyński (np. Strasna zaba, Zima z wypisów szkolnych) ironia jest tu formą ostrej krytyki rzeczywistości międzywojennej (władzy, konformizmu inteligencji itp.) • Andrzej Bursa (np. Sylogizm prostacki, Nauka chodzenia) poeta demaskuje ludzkie zakłamanie, fałsz tkwiący u podstaw systemu politycznego PRL, odrzuca patos • Zbigniew Herbert (np. U wrót doliny, Potęga smaku) ironia jako wyraz sprzeciwu wobec totalitaryzmu, sceptycyzmu poznawczego, a także sposób łagodzenia sprzeczności charakterystycznych dla kondycji człowieka • Wisława Szymborska (np. Sto pociech, Miniatura średniowieczna, Wieczór autorski) ucieczka od wszelkiej podniosłości w ironię (i autoironię!). Poetka dystansuje się wobec wszelkich „prawd objawionych”, wątpi w możliwość pełnego poznania świata

Zauważ związki ironii z grą, udawaniem i demaskowaniem.

Szczególnym przypadkiem jest tu autoironia autor podkreśla poprzez nią dystans wobec siebie samego (np. swojej twórczości, losu itp.). W ten sposób poeta dokonuje pewnej autokreacji buduje taki, a nie inny wizerunek samego siebie. Autoironia bywa też dyskusją ze społecznymi wyobrażeniami na temat artysty, z zadaniami stawianymi poezji itp. Przykłady: • Serwus, madonna Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego kreacja poety-cygana gardzącego sławą. • Nagrobek Wisławy Szymborskiej poetka pisze o sobie: „staroświecka jak przecinek/ autorka paru wierszy”. Dystans wobec sławy poetyckiej, przynależności do grup literackich. Protest Bardzo częsty cel stosowania ironii w poezji. Złośliwość pomaga w zdemaskowaniu fałszu i obłudy cechujących świat otaczający artystę. Może dotyczyć kwestii społecznych czy politycznych, ale także kondycji człowieka, schematów ograniczających literaturę itp. Poprzez ironię poeta może wyrazić swój bunt przeciwko rzeczywistości, próbować ją zmienić. Z jakim skutkiem? Ironia może wiązać się z przeświadczeniem, że zło jest stałym elementem świata i nie da się go pokonać (zob. ironiczne zakończenie Wstępu do bajek Krasickiego „Ja to między bajki włożę”). Ale jednocześnie złośliwość bywa skuteczniejsza niż poważna krytyka…

To tylko początek pliku. Cały plik zajmuje 159.35 kB. Pobierz całą treść w pliku.

Podziel się

Komentarze (1)

  • 2008-04-29 17:01:27 fredka89

    Uważam, że jeśli ktoś szuka konkretnych informacji i sposobu zaprezentowania ich, to ta notatka jest niezwykle pomocna.

Czy wiesz, że...

... dajemy Ci 100% gwarancję satysfakcji. Jeśli nie będziesz zadowolony z materiałów zwrócimy Ci pieniądze za SMS!