ikona pliku docx

historia

wyobraźnia historyczna


ocena: 4.0, 10
Poniżej zobaczysz niesformatowany początek pliku. Cały plik zajmuje 26.32 kB.


Jak kształtować wyobraźnię historyczną?

Reforma szkolna to nie tylko zmiany systemu szkolnego, programów szkolnych, ale także zmiany w metodach pracy na zajęciach lekcyjnych. Według założeń w nowej szkole uczniowie powinni samodzielnie docierać do źródeł wiedzy, zaś szkoła winna im zapewnić możliwość aktywnych poszukiwań, powinni również rozwijać swoje historyczne zainteresowania, a wiedza encyklopedyczna powinna być ograniczona.

Dobór metod nauczania zależny między innymi od dostępnych środków dydaktycznych. Nauczyciel powinien uwzględniać to, że uczniowie w nowej szkole powinni stać się aktywnymi jednostkami, nastawionymi na działanie. Metody pracy z uczniami powinny zmuszać do działania, pobudzać myślenie, działać na wyobraźnię i emocje. W ten sposób osiągnięte będą podstawowe cele nauczania, czyli zdobycie trwalszej wiedzy, lepsze zrozumienie zjawisk historycznych, wykształcenie określonych umiejętności oraz postaw.

Analizując sytuację wielu szkół można stwierdzić, że wyposażenie ich w podstawowe pomoce szkolne pozostawia wiele do życzenia, a zrealizowanie jakże słusznych założeń reformy może być kwestią dalekiej przyszłości. Postępujący rozwój metod nauczania będzie uzależniony od środków dydaktycznych, a te od nakładów finansowych. W niekorzystnej pod tym względem sytuacji sprawy związane z wprowadzaniem zasad reformy spadają na barki nauczycieli, od których zapału, inwencji, wytrwałości, kwalifikacji zależy stan polskiej edukacji.

Fantazja jako proces psychiczny tworzenia wyobrażeń na podstawie znanych faktów wpływa na kształtowanie postaw wobec siebie i świata. Najnowsze koncepcje wychowania i nauczania mocno akcentują rolę przeżywania w procesie dydaktycznym. Uczeń powinien gromadzić w toku nauki nie tylko wiedzę, podstawowy zasób wiadomości, ale także doświadczenia, które pozwolą mu na orientowanie się we współczesnym świecie. Zwraca się uwagę na istotną rolę uczuć w kształtowaniu postaw i przekonań. Procesowi przyswajania wiedzy powinno towarzyszyć emocjonalne zaangażowanie ucznia, ponieważ tylko tak zdobyta wiedza może być trwała. "Treści programu nauczania (historii) pozwalają w naturalny sposób wydobywać pierwiastki emocjonalne występujące niemal w każdym temacie. Począwszy od historii starożytnej, a na dziejach współczesnych kończąc, materiał programowy jest nasycony faktami dającymi możliwość różnorodnej interpretacji z myślą o budzeniu przeżyć emocjonalnych. Uczenie się przez przeżywanie to nie tylko wydobywanie emocjonalnego stosunku do rozważanych faktów i zjawisk historycznych, do ludzi i skutków ich działań, to także radość i satysfakcja z własnych przemyśleń i wniosków wypływających z zapoznania się z daną partą materiału."

Wiadomości zebrane przez ucznia w trakcie zajęć, na których obecne są treści wpływające bezpośrednio na sferę emocjonalną są zdecydowanie bardziej trwałe, na długo zapadają w pamięć, pozwalają na głębsze zrozumienie rzeczywistości. Doświadczenia zdobywane w trakcie nauki powinny wpływać na ukształtowanie postawy krytycznej wobec rzeczywistości, wyrabiać odporność na wszechobecną informację mediów, ułatwiać zrozumienie kultury swojego narodu i innych społeczności, a w końcu zadecydować o reprezentowaniu przez ucznia postawy patriotycznej. Aby osiągnąć takie cele muszą być używane różnorodne środki dydaktyczne; inaczej mówiąc taki sposób zdobywania wiedzy i doświadczeń możliwy jest wówczas gdy nauczyciel posiada odpowiednią wiedzę i umiejętności, zna psychologię, potrafi odpowiednio zorganizować proces lekcyjny.

Niemniej ważną również sprawą w procesie edukacji jest odpowiedni dobór treści nauczania.

O wszystkich wydarzeniach historycznych nie da się opowiedzieć w czasie zajęć lekcyjnych ze względu na: bogactwo faktów, wydarzeń, postaci itd.; możliwości poznawcze uczniów: ograniczoną liczbę czasu przeznaczonego na naukę.

Materiał nauczania winien być poddany selekcji i zgodnie z obowiązującą tendencją, okrojony z wielu zbędnych i nieprzydatnych w życiu wiadomości. Treści nauczania powinny być zgodne z nauką, czyli z minioną rzeczywistością, uwzględniać reprezentatywne treści dla konkretnych epok, faktów, wydarzeń, kształtować obraz dawnej rzeczywistości jak najbliższy prawdzie (kryterium rzeczowe); powinny uwzględniać treści użyteczne, przydatne w życiu, to znaczy takie, które pozwolą na lepsze orientowanie się w rzeczywistości, we współczesnym świecie; powinny także wpływać na kształtowanie postaw, szczególnie - patriotycznej. Dobór treści historycznych winien zmierzać w kierunku zrozumienia omawianego materiału, a nie zapamiętywania wielu wydarzeń, dat itd.

Najważniejszym zadaniem nauczyciela jest nauczenie kojarzenia faktów, ustalania związków przyczynowo - skutkowych, wyciągania wniosków na podstawie poznanych już wiadomości oraz kształtowania opinii, sądów według powtarzanej do dziś maksymy Cycerona - "historia magistra vitae".

Jeśli w procesie edukacji na pierwszym miejscu postawimy wychowanie patriotyczne, a za cel nauczania przyjmiemy wychowanie dobrych obywateli, to musimy dostarczyć młodzieży podstawy rzetelnej wiedzy na temat przeszłości. Prawda o dziejach jest, albo może być podstawowym warunkiem oddziaływań wychowawczych. Mówiąc o historii Polski nie można pomijać wydarzeń niechlubnych, należy ukazywać ją bez idealizacji, ale i bez przerostu zjawisk negatywnych; należy zachować odpowiednie proporcje między blaskami i cieniami dziejów naszej Ojczyzny.

Postawę patriotyczną możemy kształtować omawiając wiele tematów z historii naszego państwa: zaczynając od zjednoczenia plemion słowiańskich i kształtowania państwowości polskiej po sprawy związane z kształtowaniem demokracji oraz polityczną i gospodarczą rolą Kościoła. Ważne będą także postacie historyczne - ich biografie mogą posłużyć jako przykłady realizowania w życiu postawy patriotycznej.

Bardzo istotne przy omawianiu materiału nauczania historii są - czas i przestrzeń historyczna, porządkujące zdobywane wiadomości. Chronologia i jej poznawanie umożliwiają myślenie w kategoriach czasu. Umiejscowienie wydarzeń na osi czasu uświadamia uczniom następstwo w czasie konkretnych faktów, pozwala na zrozumienie tego, że nie ma w historii wydarzeń izolowanych.

Najważniejsze są związki przyczynowo - skutkowe, bez których nie da się odtworzyć procesu dziejowego. Oprócz ćwiczeń z osią czasu istotne jest zapoznanie uczniów z podstawowymi pojęciami chronologicznymi oraz różnymi rodzajami liczenia czasu, rodzajami zegarów. Najprostszymi ćwiczeniami w zakresie nauki podstaw chronologii jest zwrócenie uwagi na mniejsze odległości między ludźmi i szybszą informację współcześnie i porównanie tych zjawisk z życiem w dawnych czasach oraz zadania na obliczanie czasu jaki upłynął między konkretnymi wydarzeniami, porządkowanie wydarzeń (układanie ich w kolejności następowania po sobie), kojarzenie faktów z życiem jednostek, pokoleń ludzi (czy twój dziadek mógł pamiętać to wydarzenie?), obliczanie czasu liczbą pokoleń. Tego rodzaju ćwiczenia pozwalają na kształtowanie wyobraźni, są podstawą do nauczenia dzieci swobodnego poruszania się po epokach. Nauczyciel, który wprowadza ćwiczenia chronologiczne, kładzie nacisk na zrozumienie i nauczenie się zasad chronologii wpływa na wyobraźnię uczniów, dla których poznawanie historii jest łatwiejsze, a historia bardziej zrozumiała. Nauka o dziejach staje się logicznym i zrozumiałym ciągiem wydarzeń, które składają się na proces dziejowy.

Głównym zadaniem w trakcie pracy z mapą historyczną jest kształtowanie umiejętności lokalizowania w przestrzeni faktów, rozwijanie zdolności obserwacji i wnioskowania stwarzając w ten sposób możliwość samodzielnego myślenia uczniów. Celowe jest dokonywanie porównań między mapą historyczną i geograficzną, co pomoże uświadomić związek między warunkami geograficznymi, a rozwojem narodów i państw. Wskazywanie na mapie np. szlaków handlowych i bojowych, miejsc bitew, zmian granic itd. ułatwia naukę, pozwala na głębszą analizę omawianych wydarzeń . Może rozwijać nie tylko samodzielne myślenie, ale służyć także rozwijaniu aktywności np. poprzez rysowanie własnych mapek, uzupełnianie map konturowych. Studiowanie map historycznych powoduje, że uczniowie do myślenia w kategoriach czasu dodają jeszcze przestrzeń, potrafią wydarzenia historyczne umieścić nie tylko w czasie, ale i w przestrzeni.

W kształtowaniu wyobraźni historycznej niezwykle ważny jest podręcznik, zarówno jego forma jak i treść. Dobry podręcznik musi wzbudzać zainteresowanie szatą graficzną, ciekawymi ilustracjami i zadaniami aby móc kształtować zainteresowanie przeszłością, umiejętności i nawyki niezbędne w toku dalszej nauki. Ważny jest dobór treści oraz język, który złoży się na przekaz zrozumiały, łatwy dla ucznia, "opowiadający", wywołujący zaciekawienie, działający na wyobraźnię. Wyobrażenia o przeszłości u ucznia mogą kształtować także zawarte w podręczniku ćwiczenia - różnorodne, dające okazję do stawiania pytań problemowych, rozwijające dociekliwość i samodzielność poznawczą. Zawarte w podręczniku ćwiczenia powinny być dostosowane do możliwości dziecka. Dla uczniów ciekawe są również wyjątki z literatury, epizody, krótkie opowiadania itd., które są podstawą do przeżyć, wywołują emocje, są wesołe; bądź mogą być okazją do dyskusji.

Pod względem doboru treści idealny podręcznik musi ujmować świat w sposób integralny, przedstawiać przeszłość jako historię całej ludzkości, zwracać uwagę na rozwój cywilizacji także na innych kontynentach, nie może ograniczać się do dziejów tylko i wyłącznie jednego regionu np. Europy.

Można ukazać ciągłość dziejów w sposób cywilizacyjny, obejmujący wszystkie przejawy działalności człowieka, wszystkie dziedziny historii...

To tylko początek pliku. Cały plik zajmuje 26.32 kB. Pobierz całą treść w pliku.

Podziel się

Komentarze (0)

Czy wiesz, że...

... dajemy Ci 100% gwarancję satysfakcji. Jeśli nie będziesz zadowolony z materiałów zwrócimy Ci pieniądze za SMS!