ikona pliku docx

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego notatki

Zajęcia z prawa spadkowego


ocena: 4.0, 0
Poniżej zobaczysz niesformatowany początek pliku. Cały plik zajmuje 13.82 kB.


Stwierdzenie nabycia spadku
W skład spadku wchodzą prawa i obowiązki wynikające ze stosunków prawnych normowanych przez Kodeks cywilny i inne źródła prawa cywilnego. W pewnych przypadkach mogą to być również prawa i obowiązki regulowane wynikające ze stosunków regulowanych przepisami innych gałęzi prawa. Spadek nie jest jedynie pewną masą aktywów, w jego skład wchodzą również długi zaciągnięte przez spadkodawcę. W podanym stanie faktycznym w skład spadku wchodzi również gospodarstwo rolne, które jest szczególnym składnikiem, ponieważ nie jest ono określonym przedmiotem majątkowym, ani częścią ułamkową całego spadku, ale stanowi kompleks majątkowych praw, które przysługiwały spadkodawcy oraz obowiązków, które obciążały spadkodawcę w chwili otwarcia spadku. Z uwagi na ten składnik oraz moment otwarcia spadku w powyższej sytuacji znajdą zastosowanie szczególne przepisy dotyczące dziedziczenia gospodarstw rolnych.
Reżim dziedziczenia gospodarstw rolnych został poddany specjalnym regulacjom. Ich celem było ograniczenie nadmiernego rozdrabniania gospodarstw rolnych oraz nieobciążanie gospodarstw spłatami na rzecz osób, którym gospodarstwo nie zostało przyznane. Przez wprowadzenie szczególnych regulacji władze państwowe dążyły do uspołecznienia gospodarstw rolnych, m.in. ograniczono obrót nimi przez wprowadzenie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o ograniczeniu gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 28, poz. 168.). W skutek polityki państwa został określony katalog osób uprawnionych do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, przy czym osoby te musiały spełnić ściśle określone przesłanki. Ich rygorystyczność często doprowadzała do tego, że tak naprawdę osoby te nie były w stanie spełnić tych wymogów, a w przypadku braku osób uprawnionych do dziedziczenia gospodarstwa rolnego spadkobiercą stawał się Skarb Państwa. Stopniową liberalizację przepisów przyniosła nowelizacja Kodeksu cywilnego z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 27, poz.252.), która zmieniła przesłanki oraz powiększyła katalog osób uprawnionych do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Kluczowe znaczenie miała jednak miała jednak nowela z 28 lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 55, poz.321 ze zm.), która uchylając art.1065 KC wprowadziła zasady ogólne w przypadku dziedziczenia testamentowego gospodarstw rolnych, tzn. spadkobiercy nie musieli już spełniać szczególnych przesłanek, aby stać się spadkobiercami. Utrzymano jednak szczegółowe zasady ustawowego dziedziczenia gospodarstw rolnych, co spotkało się z falą krytyki z uwagi na fakt, że to właśnie dziedziczenie ustawowe jest powszechnie przyjętą regułą dziedziczenia w stosunkach wiejskich. Przełomowe znaczenie w tej sytuacji miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2001 r. (P 4/99, Dz. U. Nr 11, poz.91.), w którym stwierdzona została niezgodność z Konstytucją szczególnych wymogów dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych. Trybunał Konstytucyjny orzekł również o niezgodności przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 12 grudnia 1990 r. w sprawie warunków dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 89, poz.519 ze zm.) w zakresie odnoszącym się spadków otwartych od dnia 14 lutego 2001 r. Wyrok miał skutek ex nunc, czyli odnosił skutki prawne od jego ogłoszenia, a nie odnosił wydarzeń wcześniejszych. Ta konstrukcja została zastosowana w celu zapewnienia bezpieczeństwa obrotu oraz zapobiegnięciu wytaczaniu licznych postępowań przez spadkobierców, którzy z powodu niespełnienia przesłanek ustawowego dziedziczenia nie mogli stać się spadkobiercami gospodarstwa rolnego. Od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału, tj. od 14 lutego 2001 r. nie istnieją ograniczenia w zakresie ustawowego dziedziczenia gospodarstw rolnych, dotyczą one jednakże spadków otwartych przed tym dniem. To chwila otwarcia spadku decydować będzie o tym, jakie przepisy należy zastosować. Jeżeli miała ona miejsce przed 14 lutego 2001 r. to spadkobierca będzie musiał spełnić szczególne warunki, aby stać się spadkobiercą gospodarstwa rolnego. W podanym stanie faktycznym spadek otworzył się wraz ze śmiercią spadkodawcy-17 stycznia 1977 r., dlatego też do stwierdzenia nabycia spadku oraz do dziedziczenia znajdą zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego w brzmieniu obowiązującym w tym czasie.
Zgodnie z art.922§1 oraz art.924 KC z chwilą śmierci spadkodawcy spadek otwiera się i prawa i obowiązki majątkowe przechodzą na jedną lub kilka osób. Z uwagi na fakt, że spadkodawca nie pozostawił po sobie testamentu będziemy mieli do czynienia z dziedziczeniem ustawowym. W podanym stanie faktycznym mamy do czynienia z regulacją szczególną, bowiem do dziedziczenia gospodarstw rolnych zastosowanie znajdują przepisy tytułu X Kodeksu cywilnego oraz przepisy tytułów wcześniejszych w zakresie nieuregulowanym przepisami tego tytułu. Art.1059 KC przewiduje przesłanki, jakie muszą spełnić dzieci spadkodawcy, aby móc dziedziczyć gospodarstwo rolne. Zgodnie z nim, w pkt.1 przesłanką dziedziczenia jest praca w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przed otwarciem spadku. Powiązanie z praca powinno nastąpić przed śmiercią spadkodawcy i trwa w momencie otwarcia spadku. Przyjmuje się również, że powinna mieć charakter ciągły i obejmować niezbędne czynności z punktu widzenia rolniczej techniki produkcyjnej. W sytuacjach wątpliwych, przy ocenie charakteru pracy wykonywanej przez spadkobiercę w gospodarstwie rolnym w chwili otwarcia spadku istotne znaczenie może mieć również fakt, jak spadkobierca pracował w gospodarstwie rolnym w okresie późniejszym (Postanowienie SN z dnia 23 czerwca 1971 r., III CRN 132/71, OSNCP 1972, nr 1, poz.15.). Wprawdzie nie zostało to nigdzie uregulowane, ale podaje się również wymóg, żeby spadkobierca powinien zamieszkiwać w gospodarstwie spadkowym albo w niedalekiej od niego odległości, aby sprostać obowiązkowi systematycznej pracy. W każdym wypadku decydujące znaczenie będzie miał całokształt okoliczności, a nie fakt, że spadkobierca zamieszkiwał, czy nadal zamieszkuje w gospodarstwie rolnym. Art.1059 §1 KC formułuje warunki, które muszą spełnić spadkobiercy gospodarstwa rolnego. Należą do nich:
1) praca w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przed otwarciem spadku,
2) członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub praca w gospodarstwie rolnym takiej spółdzielni w chwili otwarcia spadku,
 3) prowadzenie innego indywidualnego gospodarstwa rolnego bądź praca w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, małżonka lub jego rodziców w chwili otwarcia spadku,
  4) spadkobiercy są małoletni, bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół w chwili otwarcia spadku,
  5)  spadkobiercy są trwale niezdolni do pracy w chwili otwarcia spadku.
W podanym stanie faktycznym Klient spełnia warunek zawarty w art.1059 §1 pkt.1 KC, ponieważ bezpośrednio przed otwarciem spadku pracował w gospodarstwie rolnym swojego ojca i nadal pracuje w tym gospodarstwie ponosząc ciężary publiczne w postaci płacenia podatków oraz uprawy ziemi. Warunek z art.1059 §1 pkt.1 KC spełniają również bracia Klienta, którzy razem z nim pracowali w gospodarstwie rolnym. Również siostra Klienta, która mimo wyprowadzenia się z domu rodzinnego i nieuczestniczenia w pracach w gospodarstwie rolnym, pracowała w gospodarstwie swojego męża, przez co spełnia warunek z art.1058 §1 pkt.3 KC. Należy więc uznać, że osobami uprawnionymi do dziedziczenia gospodarstwa rolnego jest zarówno Klient, jak również jego rodzeństwo.
To tylko początek pliku. Cały plik zajmuje 13.82 kB. Pobierz całą treść w pliku.

Podziel się

Komentarze (0)

Czy wiesz, że...

... dajemy Ci 100% gwarancję satysfakcji. Jeśli nie będziesz zadowolony z materiałów zwrócimy Ci pieniądze za SMS!