ikona pliku docx

Biologia - Komórka

Powtórzenie z biologii z zakresu wiedzy o komórce


ocena: 4.0, 0
Poniżej zobaczysz niesformatowany początek pliku. Cały plik zajmuje 893.72 kB.


Przestrzenna organizacja komórki
    Rodzaje komórek
Komórka to najmniejsza jednostka strukturalna organizmu, zdolna do wykonywania czynności życiowych. Może stanowić samodzielny organizm lub budować wielokomórkowe ciała organizmów. Komórki, które nie mają jądra komórkowego, określa się jako komórki prokariotyczne (bezjądrowe) i należą do nich komórki bakterii, natomiast te, które mają jądro, jako komórki eukariotyczne (jądrowe).
Komórki można też podzielić na roślinne i zwierzęce.

    Wymiary i kształty komórek
Komórki są mikroskopowej wielkości. Rozmiary komórek prokariotycznych wahają się w zakresie od 1 mikrometra do 10 mikrometrów, natomiast komórek eukariotycznych od 10 do 100 mikrometrów. Oczywiście w świecie organizmów żywych znajdziemy również komórkowe "giganty", np. niektóre komórki (a w zasadzie komórczaki) mięśni poprzecznie prążkowanych mają do 30 centymetrów, a włókna indyjskiej rośliny rami ok. 50 centymetrów .
Wymiary i kształty są związane z funkcjami, które pełnią komórki:
- kształt podstawowy to kształt kulisty, jednak taka forma jest możliwa tylko, gdy komórka jest bądź samodzielnym organizmem, bądź gdy w organizmie wielokomórkowym komórki występują samodzielnie zanurzone w płynach i wzajemnie na siebie nie naciskają, np. komórka jajowa człowieka
- kształt pełzakowy charakterystyczny dla komórek pełzaków (ameb) czy krwinek białych, związany z ich zdolnością do poruszania się i zmiany kształtu
- komórki z wicią są również przystosowane do przemieszczania się, np. plemniki
- komórki nerwowe zaopatrzone są w wypustki cytoplazmatyczne, pomocne przy odbieraniu wielu bodźców i przewodzeniu ich na znaczne odległości
- kształt prostopadłościenny jest charakterystyczny dla komórek roślinnych tkanek okrywających lub tkanki nabłonkowej, tworzą wtedy zwarte struktury stanowiące granice narządów czy organizmów.



    Komórka prokariotyczna a eukariotyczna
Cecha
Komórka prokariotyczna
Komórka eukariotyczna
Występowanie
Bakterie i sinice
Pierwotniaki, rośliny, grzyby i zwierzęta
Ściana komórkowa
Obecna – z mureiny
Brak u niektórych zwierząt i protestów; obecna – z celulozy lub chityny
Jądro komórkowe
Brak, DNA znajduje się w nukleoidzie – obszar cytoplazmy nie otoczony błoną, na którym znajduje się kolista cząsteczka DNA – genofor (chromosom bakteryjny)
Obecne; jest utworzone przez DNA otoczone dwiema błonami (otoczką jądrową)
Cząsteczki DNA
Są kuliste, połączone z niewielką ilością białek histonopodobnych
Ma postać cząsteczek liniowych z wieloma końcami; tworzy kompleksy z dużą ilością białek histonowych
Błona komórkowa
Obecna
Obecna
Siateczka śródplazmatyczna
Brak
Obecna
Mitochondria
Brak, za to występują mezosomy, czyli uwypuklenia błony komórkowej, w których zachodzi oddychanie beztlenowe
Obecne
Lizosomy
Brak
Obecne
Aparat Golgiego
Brak
Obecny
Chloroplasty
Brak
Obecne u roślin i protestów roślinopodobnych
Rybosomy
Wielkości 70S
Wielkości 80S (w chloroplastach i mitochondriach występują 55S i 70S)
Cytoszkielet
Brak
Zbudowany z filamentów i mikrotubulii
Fotosynteza
Zachodzi w komórkach bakterii zielonych i fioletowych, w tylakoidach w cytoplazmie
W komórkach roślin i glonów zachodzi w choroplastach
Centriole
Brak
Obecne
Wić
Występuje w postaci jednego filamentu i ma ruch rotacyjny
Jest to złożona struktura, ma ruch falisty
Wzrost i replikacja
Podział komórki
Mitoza i mejoza
Wakuole
Brak
Obecne u roślin, grzybów i niektórych protistów
Ilość chromosomów
1
Zależne od gatunku (u człowieka 46)

    Porównanie komórek roślin, zwierząt, grzybów
Element budowy
K. roślinna
K. zwierzęca
K. bakterii
K. grzyba
Ściana komórkowa
+
-
+
+
Błona komórkowa
+
+
+
+
Jądro komórkowe
+
+
Substancja jądrowa
+
Chloroplasty
+
-
-
-
Rodzaj materiału zapasowego
Skrobia
Glikogen
Tłuszcze, białka
Glikogen
Wodniczki
Duże
Małe, liczne
-
Duże
Mitochondria
+
+
-
+


Budowa, właściwości i funkcje błon biologicznych
    Budowa błon biologicznych
Błona komórkowa to struktura, która oddziela zawartość komórki od środowiska zewnętrznego. Ma ona charakter półprzepuszczalny, a co za tym idzie, jest zdolna do wymiany informacji ze środowiskiem zewnętrznym. Wszystkie błony komórkowe zbudowane są z trzech podstawowych składników organicznych: lipidów i białek. Jeśli chodzi o lipidy to błonę budują fosfolipidy, glikolipidy i triacyloglicerole. W skład błony komórkowej wchodzi również pewna ilość węglowodanów.
Błona komórkowa utworzona jest z dwuwarstwy lipidowej, w której zanurzone są białka. Posiada dwie warstwy – zewnętrzną i wewnętrzną, zbudowane z fosfolipidów i glikolipidów. Cząsteczki fosfolipidów mają specyficzną właściwość. Posiadają w swej budowie część rozpuszczalną w wodzie – hydrofilową główkę i część nierozpuszczalną w wodzie – hydrofobowe ogonki. Ta właściwość jest warunkiem ich przestrzennego ułożenia, a mianowicie częścią polarną, a więc główkami hydrofilowymi, ustawiają się w kierunku środowiska uwodnionego, a więc na zewnątrz komórki, natomiast w przeciwnym kierunku, do wnętrza komórki, ustawia się część hydrofobowa. Błona komórkowa stoi zawsze na granicy pomiędzy środowiskami o wysokim stopniu uwodnienia. W skład błony komórkowej wchodzą również węglowodany, które na powierzchni jej zewnętrznej warstwy tworzą pokład – glikokaliks.
Białka to drugi podstawowy składnik błon biologicznych. Wyróżniamy białka powierzchniowe i integralne. Białka powierzchniowe są luźno związane z powierzchnią błony komórkowej po wewnętrznej lub zewnętrznej stronie. Łączą się elektrostatycznie z główkami hydrofilowymi fosfolipidów. Białka integralne są ściśle i na trwałe związane z błoną komórkową. Wnikają w błonę komórkową, mogą wystawać tylko po jednej stronie błony, bądź zupełnie ją przenikać.
    Właściwości błon biologicznych
Błona komórkowa jest trwałą, ale niezwykle dynamiczną strukturą. Fosfolipidy, które ją budują, mogą nieustannie obracać się wokół własnej osi, przemieszczać się w obrębie jednej warstwy, bądź do warstwy sąsiedniej. Białka wbudowane w błonę również znajdują się w ciągłym ruchu, zmieniając położenie pomiędzy fosfolipidami. Błona komórkowa jest również ciągle przebudowywana. Fragmenty błon biologicznych odrywając się w jednym miejscu, tworzą pęcherzyki, by zostać wbudowanym w innym miejscu błony. Błona komórkowa ma zatem postać płynnej mozaiki.
Asymetria błony przejawia się tym, że każda jej warstwa ma swoisty skład lipidów i własny zestaw osadzonych w niej białek. Na przykład łańcuchy cukrowe glikolipidów i glikoprotein występują wyłącznie po zewnętrznej stronie warstwy błony otaczającej większość komórek zwierzęcych. Tworzą one na powierzchni komórki warstwę nazywaną glikokaliksem. Chroni ona przed uszkodzeniami i odgrywa ważną rolę w rozpoznawaniu się komórek.
Selektywna przepuszczalność oznacza, że mogą przez nią swobodnie przenikać tylko małe niepolarne cząsteczki (O2, CO2, N2), natomiast małe cząsteczki polarne (woda, glicerol) przenikają w ograniczonym stopniu. W transporcie wody przez błony w niektórych komórkach (krwinkach czerwonych, komórkach kanalików zbiorczych nerek) ze względu na konieczność szybkiego jej transportu uczestniczą białka zwane akwaporynami. Transport wszystkich jonów i dużych cząsteczek polarnych bez ładunku (aminokwasów, nukleotydów, glukozy) wymaga udziału odpowiednich białek nośnikowych.

    Funkcje błon komórkowych
- Tworzą fizyczną przegrodę między komórką a jej otoczeniem – dzielą wnętrze komórki na przedziały,
- Kontrolują transport określonych cząsteczek i jonów między przedziałami lub wnętrzem komórki a jej otoczeniem,
- Odbierają sygnały ze środowiska zewnętrznego, co umożliwia odpowiednie dostosowanie reakcji metabolicznych zachodzących w obrębie danego przedziału i całej komórki.

    Białka błonowe i ich funkcje
W błonach biologicznych białka pełnią rozliczne funkcje niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania komórki. Występują, między innymi, w roli:
- receptorów - białek przekazujących sygnały między wewnętrznym a zewnętrznym środowiskiem komórki, np.: receptory hormonów peptydowych,
- enzymów błonowych - białek katalizujących reakcje (głównie oksydoreduktazy, transferazy lub hydrolazy), na przykład kompleksy białkowe syntetyzujące celulozę w komórkach roślinnych (cykloza aldehydowa),
- białek adhezyjnych - uczestniczących w przyleganiu komórek do siebie oraz odpowiedzi immunologicznej,
- białek transportujących - służących do transportu jonów i innych cząsteczek chemicznych; są to na przykład kanały błonowe, przenośniki (odpowiadające za transport aktywny), pompy błonowe (np. pompa sodowo-potasowa).
Białek integralnych nie można łatwo oddzielić od błony ze względu na wiązania hydrofobowe z elementami dwuwarstwy lipidowej. Ta klasa białek jest zakotwiczona w błonie motywem białkowym. Do ich ekstrahowania należy używać detergentów. Integralne białka błonowe dzieli się na:
    - białka przezbłonowe - które przebijają całą grubość dwuwarstwy. Białka przezbłonowe można z kolei podzielić na białka jednokrotnie (białka monotopowe) lub wielokrotnie (białka politopowe) perforujące błonę.
    - białka nieprzebijające błony, które dzielą się na bi...
To tylko początek pliku. Cały plik zajmuje 893.72 kB. Pobierz całą treść w pliku.

Podziel się

Komentarze (0)

Czy wiesz, że...

... dajemy Ci 100% gwarancję satysfakcji. Jeśli nie będziesz zadowolony z materiałów zwrócimy Ci pieniądze za SMS!